Zdravlje

Aplastična anemija uzrok, simptomi, prognoza

By  | 

Aplastična anemija je stanje koje nastaje kada organizam prestane da proizvodi dovoljno novih krvnih zrnaca. Ova vrsta anemije čini da se osećate umorno i povećava rizik od infekcija i nekontrolisanog krvarenja.

Retko i ozbiljno stanje, aplastična anemija, može se razviti u bilo kom uzrastu. Aplastična anemija može doći iznenada, ili može doći polako i pogoršati se tokom dugog perioda vremena. Tretman za aplastičnu anemiju može uključivati lekove, transfuziju krvi ili transplantaciju matičnih ćelija.

Uzrok

Aplastična anemija nastaje kada dođe do oštećenja koštane srži, što usporava ili ugasi proizvodnju novih krvnih ćelija. Koštana srž je crveni, sunđerasti materijal unutar kosti koji proizvodi matične ćelije, koje dovode do drugih ćelija. Matične ćelije u koštanoj srži proizvode krvna zrnca – eritrocite, leukocite i trombocite. Kod aplastične anemije, koštana srž je opisana u medicinskim uslovima kao aplastična ili hipoplastična – što znači da je prazna (aplastična) ili sadrži vrlo malo krvnih zrnaca (hipoplastična).

aplasticna anemija

Faktori koji privremeno ili trajno mogu povrediti koštanu srž i utiču na proizvodnju krvnih ćelija uključuju:

Tretmani zračenja i hemoterapija. Iako ove terapije u borbi protiv raka ubijaju ćelije raka, mogu da oštete zdrave ćelije, uključujući matične ćelije u koštanoj srži. Aplastična anemija može biti privremena nuspojava ovih tretmana.

Izloženost toksičnim hemikalijama. Izloženost toksičnim hemikalijama, kao što su neke koje se koriste u pesticidima i insekticidima, može izazvati aplastičnu anemiju. Izlaganje benzenu – sastojku u benzinu – takođe je povezana sa aplastičnom anemijom. Ovaj tip anemije može da se poboljša sam po sebi ako izbegavate ponavljanje izloženosti hemikalijama koje su izazvale početnu bolest.

Upotreba određenih lekova. Neki lekovi, poput onih koji se koriste za lečenje reumatoidnog artritisa i nekih antibiotika, mogu izazvati aplastičnu anemiju.

Autoimuni poremećaji. Autoimuni poremećaji, u kojima vaš imuni sistem počinje da napada zdrave ćelije, mogu uključivati matične ćelije u koštanoj srži.

Virusna infekcija. Virusne infekcije koje utiču na koštanu srž mogu igrati ulogu u razvoju aplastične anemije kod nekih ljudi. Virusi koji su povezani sa razvojem aplastične anemije uključuju hepatitis, Epstein-Bar, citomegalovirus, parvovirus B19 i HIV.

Trudnoća. Aplastična anemija koja se javlja u trudnoći može biti povezana sa autoimunim problemom – vaš imuni sistem može da napadne vašu koštanu srž tokom trudnoće.

Nepoznati faktori. U mnogim slučajevima, lekari nisu u stanju da identifikuju uzrok aplastične anemije. Ovo se zove idiopatska aplastična anemija.

Mešanje sa mijelodisplastičnim sindromom

Aplastična anemija može biti zamenjena za stanje koje se naziva mijelodisplastični sindrom. U ovoj grupi poremećaja, koštana srž proizvodi nove krvne ćelije, ali one su deformisane i nerazvijene. Koštana srž kod mijelodisplastičnog sindroma se ponekad naziva hiperplastična – što znači da je prepuna krvnih zrnaca. Ali neki ljudi sa ovim sindromom imaju praznu srž koju je teško razlikovati od aplastične anemije.

Veze sa drugim retkim poremećajima

Neki ljudi sa aplastičnom anemijom takođe imaju redak poremećaj poznat kao paroksizmalna noćna hemoglobinurija. Ovaj poremećaj izaziva da se crvena krvna zrnca razlože prerano. Paroksizmalna noćna hemoglobinurija može dovesti do aplastične anemije, ili aplastična anemija može da se razvije u paroksizmalnu noćnu hemoglobinuriju.

Fankonijeva anemija je retka, nasleđena bolest koja dovodi do aplastične anemije. Deca koja su rođena s tim teže da budu manja od proseka i imaju urođena oštećenja, kao što su nerazvijeni udovi. Bolest se dijagnostikuje uz pomoć testova krvi.

Simptomi

Simptomi aplastične anemije mogu uključivati:

  • umor
  • kratak dah sa naprezanjem
  • ubrzan ili nepravilan rad srca
  • bleda koža
  • česte i produžene infekcije
  • neobjašnjive ili lako dobijene modrice
  • krvarenje iz nosa i krvarenje desni
  • produžena krvarenja iz posekotina
  • osip po koži
  • vrtoglavica
  • glavobolja.

Aplastična anemija može polako napredovati tokom nedelja ili meseci, ili može doći iznenada. Bolest može da bude kratka ili može postati hronična. Aplastična anemija može biti veoma teška, pa čak i fatalna.

Prognoza

Lečenje zavisi od težine vašeg stanja. Neki blagi oblici aplastične anemije ne zahtevaju lečenje. Prestanak uzimanja leka ili ostati daleko od mogućih hemikalija koje izazivaju ovaj tip anemije, može da se preporuči. Mnogi umereni slučajevi zahtevaju transfuziju krvi i trombocita. Transfuzije su generalno neophodne za akutne slučajeve.

Transplantacija koštane srži može se koristiti za lečenje teških slučajeva. Ovaj postupak zamenjuje matične ćelije sa onima od donatora. Tretman najbolje funkcioniše kod ljudi ispod 40 godina koji za donatora imaju bliskog rođaka.

Dugoročna prognoza za tešku i akutnu idiopatsku aplastičnu anemiju može biti fatalna. Pravilno lečenje je ključ. Mlađi ljudi imaju najbolju stopu preživljavanja, jer generalno dobro reaguju na tretman.

Moguće komplikacije lečenja uključuju:

  • neželjene reakcije
  • infekcije
  • teška krvarenja
  • neuspeh transplantacije koštane srži.
loading...
Loading...
loading...

Povezano